علاقه‌ی عجیب ما ایرانی‌ها به فضای دیجیتال بابت چیست؟

توجه: مطلبی که در ادامه می‌آید همانند تمام نوشته‌های این وبلاگ صرفاً یک تحلیل از زاویه دید یک علاقه‌مند دنیای مجازی است تا یک کارشناس یا کارآفرین متخصص و آگاه به مسائل. به همین خاطر اصراری به درست بودن آن‌ها ندارم و ممکن است برداشت‌های غیرواقعی و استدلال‌ بی‌منطق، فراوان، در آن  به چشم بخورد. لطفاً این مساله را حین خواندن متن و سایر مطالب وبلاگ مدنظر محترم داشته باشید.

چند روز  پیش داشتم وب‌گردی می‌کردم به مطلبی از علیرضا حسینی‌زاده رسیدم با عنوان سونامی استارتاپی ایران. (اگر علاقه مند به حوزه استارت‌اپ هستید سایر مطالب ایشون هم خواندنی است)

وبلاگ نویس عزیز توضیح داده که بیشترین بازدیدکننده از سایت‌های تکنولوژی و برنامه نویسی دنیا از بین ایرانی‌هاست. مثل laravel  php   html  wordpress.

باز یاد سوال همیشگی افتادم: علت گرایش ما ایرانی‌ها به حضور در فضای آنلاین و اینترنت چیست؟ مخصوصاً برای درآمد زایی؟ چون به نظرم در ایران بیشتر افراد به خاطر کسب  و کار و تجارت  به دنبال راه‌اندازی سایت و استفاده از تکنولوژی جدید می‌روند تا برای موارد غیرانتفاعی.

مثلاً در گزارش وب ایران که توسط گروه متمم منتشر شده سایت GTMetrix بین ۴۰۰ سایت اول ایران قرار دارد. کار این سایت چیست؟ با این سایت می‌توانید سرعت بارگذاری سایت خود را اندازه گیری کنید که چند ثانیه است و معمولاً سئوکارها یا وب‌مسترها به این مساله توجه می‌کنند که احتمالاً بیشتر برای سایت‌های تجاری و شرکتی است تا شخصی. این نشان می‌دهد که ما چقدر در ایران سایت داریم. مخصوصاً فروشگاه اینترنتی. یعنی الان بچه‌ی که از شکم مادر بیرون آمده را به حرف درآورید اولین جمله‌ی که از دهانش خارج خواهد شد این است: می‌خوام یک فروشگاه اینترنتی راه بندازم. البته می‌دانیم درصد زیادی از سایت‌ها شکست می‌خورند و احتمال موفقیت آن‌ها از احتمال سالم ماندن پس از پریدن از ساختمان n طبقه کمتر است، ولی مهم نیست همچنان استقبال از این مساله زیاد است.

ولی سوال کلی این است که چرا ما ایرانی‌ها علاقه‌ خاصی به دنیای دیجیتال پیدا کردیم. دلایلی زیادی می‌تواند وجود داشته باشد که قصد دارم در ادامه به ۴ مورد آن اشاره کنم

آماری ندارم ولی احساس می‌کنم حجم حضور کشورهای توسعه نیافته در فضای آنلاین خیلی بیشتر از سایر نقاط جهان است. مثلاً حوزه بازاریابی دیجیتال را در نظر بگیرید افراد خیلی زیادی از چین و هند و اروپای شرقی و آمریکای جنوبی در حوزه‌های وب، سئو و برنامه‌نویسی فعالیت می‌کنند. البته منظورم از حضور، بیشتر درآمدزایی از طریق اینترنت است که ظاهراً در کشورهای عقب مانده یک ممر درآمد محسوب می‌شود.

وقتی داشتم در مطلب قبلی در مورد مزرعه کلیک (click farm) تحقیق می‌کردم خواندم خرید لایک و فالوور برای فیس بوک یکی از منابع درآمد جوانان بنگلادشی است:

“مزرعه کلیک نوعی کلاهبرداری است که در آن فرد تعدادی زیادی کارمند با مزد کم استخدام می‌کند تا برروی بنرهای تبلیغاتی کلیک کنند. آنها کارهایی مثل چرخیدن در وبسایت هدف، عضویت در خبرنامه یا لایک زدن را انجام می‌دهند.”

بیشتر افرادی که در این صنعت کار می‌کنند متعلق به کشورهای جنوب و جنوب شرق آسیا است هستند در مستندی که سایت vice از بنگلادش تهیه کرده نشان می‌دهد این کشور و پایتخت آن داکا مهد این نوع کلاهبرداری است و حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد کلیک های قلابی از این کشور می‌آید. شما می‌توانید با ۱۵ دلار ۱۰۰۰ لایک با فالوور جذب کنید. در سال حدود ۲۰۰ میلیون دلار گردش مالی این صنعت است.

جوانی که طرف مصاحبه در مستند است می‌گوید چون در کشورشان نرخ بیکاری زیاد است و تنها بخش محدودی از جامعه می‌توانند شغل‌ مناسب پیدا کنند چاره‌ی ندارد که از راه‌های غیرقانونی مثل این و کار کردن برای آن سوی مرزها درآمد کسب کنند.

 به نظرم همین الگو در ایران هم وجود دارد قشر زیادی از مردم خصوصاً جوانان در سال‌های اخیر به فضای دیجیتال هجوم آورده‌اند. بخشی در قالب استارت‌آپ و بخشی در قالب برنامه‌نویسی و کدنویس و بخشی در قالب طراحی سایت و سئو و بخشی هم تولید محتوا. دلایل این استقبال چه می‌تواند باشد؟ دلایلی که به ذهنم می‌رسد:

۱- رشد نفجاری فضای مجازی و حضور بی سابقه مردم در دنیای دیجیتال: منطقی است وقتی مشتریان در جایی جضور داشته باشند کسب و کارها هم وارد آن فضا شوند. اینترنت هم از این قاعده مسثتنی نیست. مثل طبیعت که وقتی یک گونه زیاد می‌شود و در عین حال خوراکی لذیذی برای سایرگونه‌ها است باید انتظار داشته باشیم بعد از مدتی تعداد شکارچی هم افزایش پیدا کند. وقتی پاول درورف به صورت رسمی اعلام می‌کند ۴۰ میلیون نفر ایرانی در تلگرام حضور دارند یعنی از دو ایرانی یک نفر اکانت تلگرام دارد.  پس موقعیت عالی و استثنایی برای شرکت‌ها و کارآفرین‌ها است که با حضور خود درآمد زایی کنند. پس بخشی از این افزایش حضور مربوط به رشد حیرت انگیز فضای مجازی در سال‌های اخیر است که به طبع خود تعداد مشتریان و هم تعداد کسب و کارها را به دنباله خود افزایش می‌دهد.

۲- رکورد، ورشکستگی و کسادی سایر صنایع: در سال‌های اخیر به علل مختلف مثل کاهش قیمت نفت، واردات بی‌رویه، فرسودگی صنایع  بسیاری از بخش‌های صنعتی و پروژه‌های عمرانی دچار مشکل شده و متوقف شده‌اند و شاغلان آن بخش کار و در آمد خود را از دست داده‌اند. همین افراد برای جستجو درآمد به فضای دیجیتال پناه آورده‌اند تا در قالب استارت‌‌آپ یا سایت یا فروشگاه اینترنتی وضعیت اقتصادی خود را بازیابی کنند. پس ترافیک حضور در صنعت آی‌تی بیشتر از صنایع دیگر است.

۳- دشواری کسب و کار در فضای فیزیکی: کشور ما برای ایجاد کسب و کار و کارآفرینی، بوروکراتیک است. براساس اعلام بانک جهانی  کشور ما در سهولت کسب و کار در رتبه ۱۲۰ بین ۱۹۰ کشور دنیاست. برای ایجاد یک کسب و کار فیزیکی باید هفت خوانی را طی کرد تا سیستم اجازه دهد شما فعالیت‌ خود را آغاز کنید. از طرفی چون فعالیت در فضای دیجیتال و اینترنت نیاز به مجوز و بورکراسی کمتری نسبت به کسب و کار فیزیکی دارد طبیعتاً مورد اقبال بیشتری قرار خواهد گرفت. از طرفی چون بسیاری از اطلاعات مانند درآمد، تعداد مشتریان و مالیات یک کسب و کار دیجیتال پوشیده‌تر است برای مدیر و صاحب کارآفرین انتخاب بهتری خواهد بود.

۴- حمایت دولت از استارت‌اپ‌ها و کارآفرینی: در سال‌های اخیر کشور با معضل بیکاری مواجه شده دولتمران راه‌کارهای موقت و مسکن برای رفع این مشکل به کار بسته آند. یکی از آن ها افزایش دانشگاه‌ها بود به این امید این که بخشی از جوانان وارد آن شده و چند سال به نحوی سرشان مشغول شود.  راهکار دیگری حمایت از بحث کارآفرینی و حمایت از استارت‌آپ‌ها است. به نظرم بخشی از بودجه‌هایی که در زمینه استارآپ در قالب دانشگاه ها و مراکز رشد و پارک فناوری و شتاب دهنده‌ها خرج می‌شود متعلق به دولت است و تبلیغات زیادی که در این زمینه انجام می‌گیرد از سمت خود دولت است تا ورود جوانان بیکار به بازار کار، در قالب فعالیت در استارت‌اپ، به تاخیر بیافتد. به همین خاطر نقش دولت را در تشویق جوانان به سوی مباحث استارت‌اپی و فضای مجازی نباید بی‌اثر دانست.

 

4 نظر در “علاقه‌ی عجیب ما ایرانی‌ها به فضای دیجیتال بابت چیست؟

  • ۱۳۹۶-۱۰-۰۴ در ۱۰:۳۱ ب٫ظ
    پیوند یکتا

    سلام
    به نظرم به دلایل فوق اضافه کنید: علاقه مفرط ایرانیان به روشهایی که فکر می کنن خیلی زود پولسازی می کند
    و هم چنین علاقه به کار فُرادا و نداشتن مدیر.

    پاسخ
    • ۱۳۹۶-۱۰-۰۴ در ۱۱:۰۲ ب٫ظ
      پیوند یکتا

      دقیقاً. باران به نظرم این مساله در تمام طول تاریخ مصداق داشته.
      مردم عاشق سریع پولدار شدند. این سیستم استارتآپی هم انگار مثل بازاریابی شبکه‌ی است. وعده و وعید پول‌های آنچنانی و ماشین و حتی جت شخصی در زمانی کوتاه
      البته نمی‌گیم امکان موفقیت صفر است ولی خیلی کم است. من تعجب می‌کنم ولی می‌گویند نرخ شکست یک کسب و کار نوپا حدود ۷۰ درصد است کسی توجه نمی‌کند که به احتمال ۷۰ درصد شکست خواهد خورد. ما اگر بدانیم یک میوه به احتمال ۱۰ درصد ممکن است آلوده باشد آن را نمی خوریم چه رسد به ۷۰ درصد.
      آیا ما در صندوق سرمایه‌گذاری و بانکی سرمایه‌گذری می‌کنیم که احتمال از بین رفتن اصل سرمایه‌مان ۷۰ درصد باشد؟ اگر چه ۳۰ درصد هم امکان موفقیت (آنهم بسیار بسیار زیاد) باشد. نمی‌دانم دوستانی که دنبال کارآفرینی و استارتآپ هستند برای پولشان این ریسک را انجام می‌دهند؟ درست است در کارافرینی در اول کار پول نیست ولی منابعی دیگری مثل انرژی و سلامتی و وقت و جوانی و امید هست که همه با درصد بالایی ممکن است از بین برود

      پاسخ
  • ۱۳۹۶-۱۰-۰۵ در ۸:۳۳ ب٫ظ
    پیوند یکتا

    من این حضور گسترده مردم در فضای دیجیتال رو به فال نیک می گیرم و امیدوارم که بتونیم این انرژی رو طوری هدایت کنیم که اهرمی برای رشد و توسعه بشه و نه مشکلی بر مشکلات قبلی.

    پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.