سیستم یک یا سیستم دو؟

فرض کنید من و شما یک راننده هستیم از ما این سوالات میشه:

به نظرتون امکان تصادف تو هوایِ بدِ زمستانی بیشتره یا یا یک هوای خوب تابستانی؟

امکان تصادف تو یک هوای مه آلود بیشتره یا یک هوای پاک و آفتابی؟

امکان خطر تو یک جاده باریک و دوطرفه کوهستانی بیشتره یا یک اتوبان پهن و مسطح؟

امکان خطر تو جاده اسالم به خلخال بیشتره یا اتوبان تهران قم؟

در واقع نمیشه این سوال‌ها را جواب داد چرا که عوامل زیادی در یک حادثه رانندگی موثره ولی فرض کنید همه عوامل و پارامترهای ثابت‌اند و فقط آب و هوا یا باریک و عریض بودن یک مسیر رانندگی تغییر می‌کنه، به نظرتون می‌تونه روی نحوه رانندگی ما و دیگران تاثیر بگذاره؟ 

معمولاً ذهن ما به این سمت میره که رانندگی در هوای خوب و تابستانی و در یک اتوبان بزرگ و مستقیم و پهن امنیت بیشتری داره (حتماً هم داره) و سعی می‌کنیم مسیرمون را به سمت این جاده‌ها تغییر بدیم. ولی یک مسئله جالب هم وجود داره: وقتی ما در یک هوای نامناسب، یخبندان، گرگ و میش یا یک جاده ناجور رانندگی می‌یکنیم حواسمون به شدت بالا میره یا اگر علمی بگیم مغزمون رو سیستم ۲ سوئیچ می‌کنه. دوچشمی نگاه می‌کنیم از جلو چی میاد از عقب چی میاد. چراغ ها را روشن می‌کنیم. تمرکزمون روی جاده است و کارهای متفرقه انجام نمیدیم. و همه این قبیل کارها.

ولی در مواقع عادی یا مثلاً تو یک هوای خوب و جاده خلوت و مستقیم، ذهن خود به خود می ره تو مود ۱ یا سیستم ۱. حرف میزنیم موبایل چک می کنیم غذا می خوریم ممکن چرتم بزنیم. چرا؟ چون بیرون چیز خاصی نیست که ذهن ما بخواد درگیر بشه و بهش توجه کنه. از نظر مغز ما همه چی سرجاشه و مشکلی نیست. مثل حالت خلاص ماشین.

به نظرم مغزما هم شبیه ماشینه یک موقعی تو حالت خلاصه، هیچ چرخ  و دنده‌ای درگیر نیست، یعنی فکر نمی‌کنه، توجه نداره، آزاده. یک موقعی هم تو دنده است یعنی داره فکر میکنه داره تحلیل میکنه داره انرژی می سوزونه.

بس به نظرم باید خوب بودن شرایط بیرونی ما رو فریب نده چه در رانندگی و چه جاهای دیگه. واقعاً نمیدونم ولی وقتی میشنویم یک تراشکار خیلی زبده دچار حادثه میشه و یکی از اعضای بدنش را از دست میده شاید به همین خاطره. او بعد سالها کار و تجربه دیگه احساس می کنه می تونه اتوماتیک و بدون فکر کارشو انجام بده و دقت و حواسش کم میشه. یعنی آدم های با تجربه ممکنه بیشتر از سیستم ۱ استفاده کنن تا سیستم ۲. به همین خاطر براشون حادثه ای پیش نمیاد چون حرفه‌ای هستند ولی ناگهان حادثه‌ای پیش میاید که واقعاً ساقطشون میکنه.

نوشته‌های دیگر وبلاگ:

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *